درسنامه آموزشی مطالعات اجتماعی کلاس پنجم

بعد از شام، همه دور هم نشسته بودند و چای می‌نوشیدند. سارا به تابلوی نقش برجسته‌ی زیبایی که سوغاتی پدر و مادرش بود، اشاره کرد و پرسید: «اینجا کجاست؟»
پدر پاسخ داد: «این تصویر دومین مسجد مهمّ مسلمانان یعنی مسجدالنّبی است. مسجدالنّبی در شهر مدینه قرار دارد. بچّه‌ها، می‌دانید که ما چند روزی هم در مدینه بودیم.»

پدر ادامه داد: «نام قدیم این شهر یثرب است امّا زمانی که پیامبر اکرم (ص) از مکّه به مدینه هجرت کردند، نام این شهر به مدینة‌النّبی یا شهر پیامبر تغییر یافت.»

برادر سارا پرسید: «هجرت یعنی چه؟»
مادر جواب داد: «برایتان گفتم که آزار و اذیت کافران زیاد شد و گروهی از آنها تصمیم گرفتند پیامبر را شبانه در خانه‌شان به قتل برسانند. حضرت محمّد (ص) به اراده‌ی خداوند از تصمیم آنها باخبر شد و ماجرا را با حضرت علی (ع) در میان گذاشت. حضرت علی (ع) داوطلب شد تا برای حفظ جان پیامبر، شب در بستر ایشان بخوابد و ایشان از مکّه بیرون برود و به مدینه سفر کند.

به سفر پیامبر از مکّه به مدینه «هجرت» می‌گویند. با ورود پیامبر به مدینه، مسلمانان آن شهر به گرمی از ایشان استقبال کردند.

نخستین کار پیامبر در شهر مدینه، ساختن مسجد و سپس تشکیل حکومت اسلامی بود. مسجد علاوه بر محلّ عبادت و نماز، مکانی برای آموزش و تربیت، داوری و حلّ اختلافات، مشورت و تصمیم‌گیری درباره‌ی مسائل مهم بود».

مادر ادامه داد: «پیامبر جنگ و خونریزی را دوست نداشت، امّا چون می‌دید که دشمنان از مخالفت با مسلمانان و اذیت و آزار آنها دست برنمی‌دارند، به فرمان خدا برای حفظ دین و دفاع از مسلمانان بارها با دشمنان جنگید. به این نوع جنگ «جهاد در راه خدا» می‌گویند. مهم‌ترین جنگ‌هایی که پیامبر در آنها شرکت داشت عبارت‌اند از: بدر، اُحد و خندق یا احزاب».

پدر گفت: «دعوت به اسلام هر روز با استقبال بیشتری روبه‌رو می‌شد؛ با وجود این، کافران از مخالفت و جنگ با مسلمانان دست برنمی‌داشتند. سرانجام، پیامبر با سپاهی عظیم به طرف مکّه حرکت کرد. ابوسفیان که سر دسته‌ی مخالفان پیامبر در مکّه بود، با دیدن لشکر نیرومند اسلام فهمید که مقاومت بی‌نتیجه است و اعلام کرد که مسلمان شده است. به دنبال او، مخالفان دیگر نیز تسلیم شدند و به این ترتیب، مسلمانان بدون جنگ و خونریزی، شهر مکّه را فتح کردند.

پس از فتح مکّه، حضرت محمّد (ص) وارد خانه‌ی کعبه شد؛ بت‌ها را شکست و از آنجا بیرون ریخت و دستور داد که بر بام کعبه اذان بگویند.

پیامبر اسلام در 63 سالگی در شهر مدینه، رحلت فرمود. آرامگاه ایشان در مسجد‌النّبی است.

پیامبر اکرم (ص) با رفتار و کردار نیکوی خود به مردم درس می‌داد. ایشان مانند مردم عادی زندگی می‌کرد. خانه، غذا و لباسش ساده بود. هرگز خود را از دیگران برتر نمی‌دانست. نسبت به دوستان و مؤمنان، مهربان و نسبت به کافران و دشمنان، سرسخت بود و کودکان را بسیار دوست داشت. پیامبر همواره با چهره‌ی خندان و اخلاق خوش با مردم روبه‌رو می‌شد. رفتار و کردار ایشان بهترین سرمشق و الگو برای ماست».

زمان زیادی از شب گذشته بود امّا بچّه‌ها همچنان با اشتیاق به حرف‌های پدر و مادرشان گوش می‌دادند.
مادر به آنها گفت: «بچّه‌ها، خیلی از وقت خوابتان گذشته است».
سارا گفت: «مادر! پدر! خوش به حالتان! چه سفر خوبی داشته‌اید! کاش روزی ما هم خانه‌ی خدا را زیارت کنیم».